56 lines
5.4 KiB
Plaintext
56 lines
5.4 KiB
Plaintext
|
||
Interim cum populus Romanus per diversa terrarum districtus est, Cilices invaserant maria sublatisque commerciis, rupto foedere generis humani, sic maria bello quasi tempestate praecluserant.
|
||
Audaciam perditis furiosisque latronibus dabat inquieta Mithridaticis proeliis Asia, dum sub alieni belli tumultu exterique regis invidia inpune grassantur.
|
||
Ac primum duce Isidoro contenti proximo mari Cretam inter atque Cyrenas et Achaiam sinumque Maleum, quod ab spoliis aureum ipsi vocavere, latrocinabantur.
|
||
Missusque in eos Publius Servilius, quamvis leves et fugaces myoparonas gravi et Martia classe turbaret, non incruenta victoria superat.
|
||
Sed nec mari summovisse contentus, validissimas urbes eorum et diutina praeda abundantes, Phaselim et Olympum evertit Isaurosque ipsam arcem Ciliciae, unde conscius sibi magni laboris Isaurici cognomen adamavit.
|
||
Non ideo tamen tot cladibus domiti terra se continere potuerunt; sed ut quaedam animalia, quibus aquam terramque incolendi gemina natura est, sub ipso hostis recessu inpatientes soli
|
||
in aquas suas resiluerunt, et aliquando latius quam prius Siciliae quoque litora et Campaniam nostram subito adventu terrere voluerunt.
|
||
Sic Cilix dignus victoria Pompei visus est et Mithridaticae provinciae factus accessio. Ille dispersam toto mari pestem semel et in perpetuum volens extinguere divino quodam apparatu adgressus est.
|
||
Quippe cum classibus et suis et socialibus Rhodiorum abundaret, pluribus legatis atque praefectis utraque Ponti et Oceani ora conplexus est.
|
||
Gellius Tusco mari inpositus, Plotius Siculo; Atilius
|
||
Ligusticum sinum, Pomponius
|
||
Gallicum obsedit, Torquatus Balearicum, Tiberius Nero Gaditanum fretum, qua primum maris nostri limen aperitur; Lentulus Marcellinus Libycum,
|
||
Aegyptium, Pompei iuvenes Hadriaticum,
|
||
Varro Terentius Aegaeum et Ionicum,
|
||
Pamphylium Metellus, Asiaticum Caepio; ipsas Propontidos fauces Porcius Cato sic obditis navibus quasi porta
|
||
obseravit.
|
||
Sic per omnis aequoris portus, sinus, latebras, recessus, promontoria, freta, paeninsulas quidquid piratarum fuit quadam indagine inclusum est.
|
||
Ipse Pompeius in originem fontemque belli Ciliciam; nec hostes detrectavere certamen.
|
||
Non ex fiducia, sed quia oppressi erant, ausi
|
||
videbantur; sed nihil tamen amplius, quam ut ad primum ictum concurrerent. Mox ubi circumfusa undique rostra viderunt,
|
||
abiectis statim telis remisque plausu undique pari, quod supplicantium signum fuit, vitam petiverunt.
|
||
Non alia tam incruenta victoria usi umquam sumus, sed nec fidelior in posterum reperta gens ulla est;
|
||
idque prospectum singulari consilio ducis, qui maritimum genus a conspectu longe removit maris et mediterraneis agris quasi obligavit, eodemque tempore et usum maris navibus recuperaverit et terrae homines suos reddidit.
|
||
Quid prius in hac mirere victoria? velocitatem? quadragensimo die parta est. An felicitatem? ne una quidem navis amissa est. An vero perpetuitatem? amplius piratae non fuerunt.
|
||
|
||
Creticum bellum, si vera volumus,
|
||
[nos fecimus]
|
||
sola vincendi nobilem insulam cupiditas fecit. Favisse Mithridati videbatur: hoc placuit armis vindicare.
|
||
Primus invasit insulam Marcus Antonius cum ingenti quidem victoriae spe atque fiducia, adeo ut pluris catenas in navibus quam arma portaret.
|
||
Dedit itaque poenas vaecordiae. Nam plerasque naves intercepit hostis, captivaque corpora religantes velis ac funibus suspendere, ac sic velificantes
|
||
triumphantium in modum Cretes portibus suis adremigaverunt.
|
||
Metellus deinde totam insulam igni ferroque populatus intra castella et urbes redegit, Cnoson Eleuthernan
|
||
et, ut Graeci dicere solent, urbium matrem Cydoneam;
|
||
adeoque saeve in captivos consulebatur,
|
||
ut veneno se plerique conficerent, alii deditionem suam ad Pompeium absentem mitteret.
|
||
Et cum ille res in Asia gerens eo quoque praefectum misisset Antonium in alienam
|
||
11
|
||
provinciam, inritus fuit, eoque infestior Metellus in hostes ius victoris exercuit, victisque Lasthene et Panare, Cydoneae ducibus, victor rediit. Nec quicquam tamen amplius de tam famosa victoria quam cognomen Creticum reportavit.
|
||
|
||
Quatenus Metelli Macedonici domus bellicis agnominibus
|
||
adsueverat, altero ex liberis eius Cretico facto mora non fuit quin alter quoque Balearicus vocaretur.
|
||
Baleares per id tempus insulae piratica rabie maria corruperant. Homines feros atque silvestres mireris ausos a scopulis suis saltem maria prospicere.
|
||
Ascendere etiam inconditas rates et praeternavigantes subinde inopinato impetu terruere.
|
||
Sed cum venientem ab alto Romanam classem prospexissent,
|
||
praedam putantes, ausi etiam occurrere, et primo impetu ingenti lapidum saxorumque nimbo classem operuerunt.
|
||
Tribus quisque fundis proeliantur. Certos esse quis miretur ictus, cum haec sola genti arma sint, id unum ab infantia studium? cibum puer a matre non accipit,
|
||
nisi quem ipsa monstrare percusserit. Sed non diu lapidatione Romanos terruere.
|
||
Nam postquam comminus ventum est expertique rostra et pila venientia, pecudum in morem clamorem sublato petiverunt fuga litora, dilapsique in proximos tumulos quaerendi fuerunt ut vincerentur.
|
||
|
||
Aderat fatum insularum. Igitur et Cypros recepta sine bello. Insulam veteribus divitiis abundantem
|
||
et ob hoc Veneri sacram Ptolemaeus regebat.
|
||
Sed divitiarum tanta erat fama, nec falso, ut victor gentium populus et donare regna consuetus, P. Clodio tribuno plebis duce, socii vivique regis confiscationem mandaverit.
|
||
Et ille quidem ad rei famam veneno fata praecepit.
|
||
Ceterum Porcius Cato Cyprias opes Liburnis per Tiberium ostium invexit. Quae res latius aerarium populi Romani quam ullus triumphus implevit.
|